Mzik-Video

Konuk Defteri

letiim Formu

 

 

Sivas ehitleri

 

 

1 Ocak 2007 Tarihinden tibaren HT

Eye an

Ji Wkpediya

(Hat ragihandin ji Aye an)
 
Eye an

Eye an (1938 Amed-18.12.1996 zmr) stranbjeke navdar a kurd e.

Di droka serhildana and hunera Kurdistan de, yek ji wan hunermendn ku li diji siyaseta ewt asimilasyona re bi hza Kemalistan li bakur Kurdistan mina re jinek li berxweda Eye an b. Eye an bi wi deng xwe y ilik nazik, b wan klamn xwe yn resen, gotina bav kaln me anko (r re i jin i mr e) di ax serdemek de da ispatkirin ku komara stemkara Tirkiy xewna ji hol rakirina gel Kurd hem taybetmendiyen kulturi andiyn Kurdan deqideyek j ser xwe dernedixistin.

[biguherne] Jiyan

Eye an ku di nava civata Kurdan da bi navn mina Eyana Kurd, Eye an, Eye Xan, Eyana Osman, Eyana Eli Aya an t nasn di Mjdara sala 1938'an li bajar Diyarbekir hat din. Ji aliy bav d de xwedi malbatek mezin navdare. Nav dya w Heciye Xanim ji la Hac Mistefa Begn Erzrom ye, nav bav w j Osman e ji ereta mezna Cibryan e. Bav Eye an Osman bi xwe ji dengbjeki navdar herwiha miroveki gelek dindar xwedtirs b.

 
Eye an

Di nava Kurdan de hunera dengbjiy mna kaniya av bdaw ye, hertim diz iknabe. Dengbjn Kurd di v nav de teisrek mezin li ser hesta hunerya Eye an lstin e, mki herdem dwanxana mala bav w ji dengbjn hermn cr bi crn Kurdistan tej b. Li mala wan dengbjn dengxwe didan ber hev tev heya roja din ber sib bi hev re distrn. Di v nav de dengbj ku ji herkes dengxwetir hostatir derbketa di dawy de ji aliy xwedy diwan xelatek ba distand herkesi ew piroz dkr. Ev edet qenc b hezaran sale ku h ji d nava Kurdan de ddome b taybet ji gregrn Kurdan, Axa Begn xwedi gund herdem deriy kk dwanxaneyn xwe ji dengbjn Kurd re vekiri hitine maln wan bne xwindingehek ji bo bi hzkirina edebyata ifah(devki)ya Kurdan. Dema mirov jiyana dengbj mezin Evdal Zeynik dixwine batir bi v rastiy dihese. Ji berku Evdal bi pitgiriya maddi meinewiya Srmeli Mihemed Paa btir di kar xwe de bi serdikeve. Osman bav Eye an ji ev kar bav kaln xwe li gor hza xwe didomanidin. Dayka Eye an Heciye Xanm ji carna b lorikn ku j w re dxwindn, rha w ya teji hest hssn hunera Kurdewari dixiste bizav hereket.

Dema ku dengbjn Kurd d mala bav Eyse San de l dora hev dcviyan Eye an j j wan axn bi qmet mfa werdgrt bi heval destexukn xwe re li pita dery dwanxan heya ber sib rdinit bi evnek kr li deng stranbj dengbjn mvan guhdar dikir. Eye an carna bi bhstina deng wan mest mendeho dib haya w ji dinyay nedima. Ew dib Zn li Cizira Botan bi Mem Alan re dipeyv, carna ji ew dib Xec li ser iyayn Span Xelat bi Siyamend Silv re di get gulzaran de digeriya. Dane berheva dengbj mezin Kurdistan Evdal Zeynik Gulya Ermen weke careke din jre zind dibn. B deng naveroka strann dengbjn Kurd serbihuriya Derw Evd Edl, mna rze filmek li ber avn w zind derbas dib. D v derbar de Eye an dibje: Xweziya der diwarn mala bav mn b zman bna ku j were behsa wan roj evan bkrana, er ez hertim bi hesret dibjim xweziya ziman dwar mala me ya li Diyarbakir hebya ji me re qala wan sevbrkn dengbjan bikira. Min di quncikan de li dengbjan guhdar dikir. Min wisa guhdar dikir ku yek gaz min bikira, ez veciniqiyama. Deng bav min y zz xemgn teisrek mezin li min dikir. Sal diborn l deng w ji guh min derneket

Sala 1958an kea Kurd Eyana hunerdost dengnazik bo yekemin car di nava civata jinan de strann ku ji dengbjn mina bav xwe hn dibe, carna distire. Herkes bi bhstina deng w bi hesret guhdar dimne bi v reng hunermenda nemir dest bi strna kilamn cimaeta Kurdan dike.

Malbata Eye an pir dndar bn, herkes bi xwndina Qran mijl dib di nava dengxwen xwindina Qran de, dsa j Eye an dikeve rza yekemin. L ew evndara strana Kurd ye l her der d nava kom cvatn xwebxwe de b lorik besteyn xwe xem ahiyan di nava dil mirovn derdora xwe dafrine.

Eye an ji despka xyakirina hunera xwe ji aliy bav birayn xwe ve rast nerazbnan t, bav w ji bo jin kean stranbjiy bi gunehek mezin dihesbne li gor erieta islam deng jin ji bo stranbjiy heram guneh dizane. Dema j bav Eye an t xwestn ku end strann xwe l kompaniyek tomar bke, ew bi xwe j pnyara pilakiyan ya ji bo amadekirina kastek napejirne, l Eye an bi hem zehmet kultura paverotiy ya li diji xebata huneriya jinan, li berxwe dide dxwaze ew ji b deng xwe j cvata xwe re xzmetek bde meandn.

Byerek tal di jiyna Eyse San de ew ji ezztirn kesn w dr xist. Eye an h 20 sal b ku li ser daxwaza bav xwe bi xurtek y bi nav Sewket Tran re zewc. Hercend ew xwediy kecek j bn, l ew li hev nehatin Eye an pit v byera nexwe hat bajar Entab. W dev ji keca xwe ya s meh hem keskarn xwe berdab ji bona w hind j xerbiy di rewsek wha de teisrek gelek xirab li ser jiyana w cdikir. Li Entab w bi hizar zemetiyan bi kar pinkirin dirtina kincn qetyay debara jiyana xwe dikir. Eyse San bi hevkariya zilamek y bi nav Nal Bays du salan li radiyoya bajar Entab bi ziman Tirk stran gotin. L ji ber ku di dil Eysana El de evna strana Kurd heye, w ji kar di radyoya Entab derdixin. Pit re Eysana Kurd hat Istembol bo cara yek bi ziman Kurd Tirk strann xwe tomarkirin. L xwedyn plakan maf w y rastn nedan bi firotina kastn w bn xwedy her tit. W ji herend b deng xwe y xwe dkari bbe xwediy hertti pr dewlemend bbe l bdadiya xwediyn kompaniyn kast tomarkrn, maf w neddan ew hertim feqir bkes b. B salan keda w hat xwarn, j bona w ji Eye an j ber v bedaletiy gelek xem dikiandin. J aliyek dn ew b v heqiqet ji hesyab ku sistema cumreyta Trkiy hebna Kurd Kurdstan inkar dken zman Kurdi ji qedexeye dema ew l gor zagonn sistema Kemalstan pngavan hilnegire, maf w ji y mina maf 25 mlyon Kurdn bakur Kurdstan b xwarn ppestkrn.

 

[biguherne] Naveroka strann Eyse San

Naveroka strann Eye an ku aliyek pnaseya w j didin xuyakirin, s babetn civaki digirin ber xwe:

1_ Strann kilasik kilamn bav kalan ku b sedan sale sng b sng j aliy dengbjn Kurd ve hatne gotn parastn samanek netewi diroki tn hesbandn. Eye an ji riya wan opandiye gelek strann kilasik ji mirin rizgar kirine: Weke strana Cembeliy mir Hekariy, Strana Mem Zin(1), L l Bmal(2), Zeri heyran, Cemle, Brvan, Kocer, Lawik Metn, Meyro, Hesenko gelekn dn.

2_ Strann ku serkaniya wan jiyan ditinn Eye an ne w di ax jiyana xwe de afirandine xwindine. An ji mrov dkare bje naveroka wan stranan xwedik awneya jyana Eye an ne.

J wan strana (Derd Hewiy an wela te nastnim) ku l ser paverotiya adet orfn cvaka Kurdistan zordariya mran tehqirkrna exsiyeta jnn Kurd hatiye gotn, bala mirovan pir dkiine ser xwe. Herwha strana (Qeder Yar) ku l ser jyan bextreiyn xwe yn d cihan de kiandine, weke tabloyeki bedew neqiandiye.

Eyse San strana ( Xerbim Day ) li ser mirina dayika xwe gotiye ku beriya mirin ji kurn xwe daxwaza dtina Eyse San kirib, l wan ew daxwaza dayika xwe nepejirandibn.

3_ Pti sala 1990an ku agr ore serhldann netewi li bakur Kurdstan berfrawan bn, iq heza Eye an ya j bo Kurdstan ku b salan j aly Kemalistan ve hatb serkutkrn, ji nve ge gor bn. J bona w ji Eye an b deng xwe y hertn xwe byern syasi ji ku d cvata w de dqewmin anin zman. Strann siyasi ku Eye an di saln dawiya jiyana xwe de xwindne b prani behsa wrankrna gund bajarn Kurdstan qetlamn ku dagrkern Kurdstan pkanine dke b vi rengi Eye an helwesta xwe ya j doza welat xwe re dde dyar krn.

Strann Wern wern Pmergene, Newroz Diyarbekir l ser byern Kurdstan hatine strin.

Giringiya xebat hunera Eye an di vir de ye ku w d wan saln re de ku syaseta asimilasyona Trkan her dera Kurdstan grtb bn bandora xwe ziman Kurd li bakr Kurdistan heta di nava malbatn Kurd de j qedexe b, bi ziman irn Kurd lorik strann kurd gotin awazn w bn melhemek j bo tenahiya dlbrindar Kurdistaniyn ku nedixwastin ser xwe ji ber dagirkeran bitewinin.

Deng w b hviya wan kesn ku baweriya xwe bi Kemalsm asmlasyona dijwar neanbn.

Di ax ku jin mrn Kurdan li her der near bn kincn Kurd ji ber xwe bavjin, Eye an bi kiras fstann Kurd li bajarn Kurdistan Tirkiy derket pberiya gel bi deng xwe y ilik nazik evna ji bo welat, ziman strana Kurd di dil herkes de diafirand. Ew ji dijminn axa bav kaln xwe qet netirsya, ji ber ku heya dawiy baweriya w bi hebna gel Kurd heb. Li hemberi v heza w dijmin nfparz j li her der j re astengi derxistin ew ji alakyn kar xebata huner berbend kirin.

Berevaji xwestekn wan Eyana Osman j sond xwar ku qet teslm xwestekn Kemalistn nfparz inkarkar nebe b rasti ji xanma Kurd Eye an heya dawiy ev soza xwe bi ch an qet ji helwesta xwe ya Kurdayety nehat xwar. W dil gel xwe akir dil neyaran j bi deng strann xwe yn bi ziman qedexekiri, ewtand.

Eyana Kurd li sala 1972an Elmaniya li bajar Munn bi cihwar b. Li wir kea w ehnaz ku ji bo dayika xwe ji her tit dinyay bi qmetir eziztr b jiyana xwe ji dest da. Pit v byera tal xemgnyek mezin li ser jiyana Eye an rnit demeke dirj dev ji xebatn huner berda. Pitre careke din ji Almaniya veger Kurdistan.

Sala 1979an Eye an ku b salan b hesreta ditna bar Kurdstan b, seredana Kurdn v pera Kurdistan b germi j aliy Kurdn hem devern bar Kurdstan hat pwazi krn. L Bexda, Dhuk, Kerkk Hewlr b hunermendn mina M. Arf Cziri, sa Berwari, Gulbhar, Tehsin Teha, Nesrn Srwan gelek kesn dn re derket ser sehn b hevre konsert pki gel krn. Herwiha w bi gelek kesayeti hunermendn Kurd re hevditin pkanin. Segvan Ebddulhekim Macida xanima wi, hunermend Nesrin rwan, Ebdulrehman Mzori, Dr. Bedirxan Sindi, Resl Gerdi gelek kesn din ji wan kesatiyn Kurd bn ku Eye an ditina wan. Dema Eye an veger Tirkiy ji aliy Mta dewleta Tirkiy ve pir hat tehdid nerihet kirin. Di v derbar de Eye an dibje: ax ez vegerim Tirkiy, wan ez girtim pir heqaret li min kirin. Min got xweziya ez nebama Kurdistan ez poman bm, wan ji min re digotin tu kar Kurdiny dik.

L Eyse San li basr Kurdistan bi wan pswaziyn bnimune ku ji aliye gel Kurd ve li w hunera w kiiribn, bi v heqqet hesiyab ku keda w ya wan saln dijwar bi zehmet vala necy w di nava dil gel xwe de cihek taybet girtiye. Ji bna w j hvyn mezin di dil w de afirn ku careke de vegere nava Kurdn Kurdistana di bin desthilatdariya Iraq de.

Ji sala 1979an heya gebna orea li bakur Kurdistan Eye an pir km xuya dikir ji bo debara jiyana xwe di idareyek postxana bajar zmir de dest bi kar kir. Sala 1991an pit reva Kurdn bar Kurdistan ji dest Beisyn xwnmj kastek pk dostn mzka Kurd kir bi vi rengi careke din bdengiya saln dr dirj ikand. Dema mirov strana Werin werin pmergene li ser reeroj qedera gel Kurd dibhse, btir bi kratiya evin dlsojiya Eye an ya ji bo gel Kurd dihese

Werin werin Pmergene

Derd giranin barane

Ew xerib Kurmanc meneax

 

Ev Dihoke, ev Musile

Zalim Seddam li me hu kir

Zar z me belakir

Ew qatil ferman rakir ax

Eye an bi gotina v stran gel bakur Kurdistan vedixwine ku hevkariya birayn xwe yn derbider aware biken.

Eye an gelek stran tomar krne ku bi rasti analizkirina berhemn w kareki hsan niye.

strann L l Bmal, Lork lork, Dayk qorban, Qeder yar, Cemle here were, Xezal. Xezal, ll dn, Memir Memir, Xiv,.Kiras te melese, Yar Meyro, Derd Hewiy, Hepsyo, min tu dib, Mem Alan, Nazliy, Wey Saliho kurmam gelek strann din bi deng w y xwe di nava gel da belav bn.
 

Eye an d jyana xwe de j ber paverotiya cvaki zordariya dagrkern Kurdstan qet xwei neditin hertm j bo bansi a grana jyana xwe stran dxwindn. Dema Heciye Xanma dayka Eye an li Diyarbekir dmre, ew j trsa bra kesn xwe bo cara heri dawiy ji nkare dayka xwe bbine vi derd xwe wha tine zman:

Dayk qorban ava em Dyarbekr iro dherke leme leme e e e

Dayk qorban pl l pl dxe dav ser keleme

Wele iro dayka mn nexwee waya mn tunine

Hsr av mi drana Xwed weke baran bihar dherke, nasekne

Heywax day xeribm day, hey wax day neminm day, Heywax day bkesm day, b te kes mn nemaye l v dunyay day ez bmrm day

Mixabin di nava me de derdek giran heye: heya hunermend nirxn me yn netewi ji nava me ko neken, em qedir wan nizanin, dema Eye an li xerbiy mir, kmtir ji deh kesan di merasima veartina cenaz w de bedar kirbn heta di rojn dawya jiyana w de j, kes ji rew hal w nepirs.

Ew hertm b ten b d nava xembari xemginyek bdawi de j nava me kokr. Ev kar me bqedriyek mezin b ji bo xizmeta Eye asn ya saln dr dirj.

Dema em li jiyana hunermend kesayetiyn ereb, Tirk an j Faris dinrn, dibnn ku ew hinek zdetir ji me qmeta nirxn xwe yn netew digirin. Mesela dema hunermenda Ereb Omkelsum wefat kir zdetir ji yek milyon kesan di merasima vesartina w de besdar kirin. Pistre li ser jiyana w rze film hatin ckirin ...

Qedir bihay Eye an ji ber bindestiya gel welat w, biqasi ku pwist b, nehat zanin girtin. L ger w li hemberi peymana xwe ya teji evin ji bo huner strana Kurdi b soz qirar bya, an ji bi wi deng xwe y bnmune bi ziman geln serdest stran bixwindana, bgoman ew mina pirensisek, mezin bihagiran bya. L di nava Kurdan de pirensisek b tac text b. W bgoman felsefeya Emed Xani xwindib bi derd gel welat xwe ba zanib.

Eye an xanmek rewenbir welatperwer b ba b derd bndestiya gel welat xwe hesiya b. J bona w ji hertim wha digot:

Derd bindestiy pir eleman diafrne eger welatek me y azad hebya y gel me j btir qmeta nirxn xwe bizanba, em bibin fiday bindestiya gel welat xwe.

Bel Ger Eye an ji mina hnek hunermendn bhelwest j bona pere mal dnyay huner kesayetya xwe ya netewi bfrotana, bgoman ew d rewek batr de bjiya.

Rewa jiyana Eye an ya maddi ba b l w tim xwe bkes xerib didt. Ew hem ji aliy civaka paverya Kurdan hem ji ji aliy sistema Kemalism ve hatib tehqir kirin. Ji aliyek bi derd neditin driya dayik, xwik birayn xwe diewti ji aliy din ji deng w ji aliy berpirsyarn komara Tirkiy di qirika w de dihat fetisandin wan nediht awazan bi ziman xwe y zikmaki bixwine. Eye an du caran zewc niha du kur keek w hene.

Hunermenda navdar Eye an di 18 Kanuna sala 1996an de pit ku gelek saln dr dirj ji hunera resena gel xwe y bindest re xizmetek bwestan kir ,b nexweiya kanser(irpenc) li nexwexaneya bajar Izmr ber dilovaniya Xwed.

Eye an ji weke gelek hunermendn dn j nf piti xwe re b xwindngehek dewlemend d roja iro de gelek hunermendn Kurd dane ser opa w klamn w dxwinn

Ji wan mirov dikare nav hozan Zozan, Delal, Fat Gulistan Perwer gelek kesn din bi nav bike.

Xizmet keda Eye an ya diroki qet nay ji br kirin her sal 18 kanun y li her dera Kurdistan ew b bi brann.

1. Ev stran Eye an Cemil Hro bi hevre xwindine, l sala ku stran hatiye tomarkirin, min nezani kengiye.

2. Strana L l Bmal wek Eye an bixwe ji dide xyakirin ji Osman bav xwe hinbye.

[biguherne] Cend strann Eyse San

[biguherne] Qeder

Were yar... Qeder yar

Qeder #er bikem mna qeder xelk tu ji min re neby yar

Te ez kirim peyak rdr westiyay peyay piyadar

Tu by siwarek bi rim bi mizreq

Li ser pista sewxelq by siwar

Yar yar yar qeder yar

 

L qeder... te gost min heland

L sity ling min li xelk dik xiwar

L qeder te ji xwe re ez kirime tucar

Tu ji min re by bazar

Te ez kirime tucarek bilmez

Bi bazara xwe nizanim kirime zirar yar yar ...

L qeder maliksewitiy

Te ez kirime sivanek yaqe bi qulav (qirj) ling bigemar

Tuy li dawiy bye gurek

Siba tu bircye har yar yar yar

L qeder tu rnust li #iya kevir dar li min tn

Sty min li xelk dik xiwar yar yar yar

Yar yar yar qeder yar, yar yar...

 

L qeder ...malik sewitiy

Tu by siwarek te ez ji xwe re kirim

axak xwe y rsar

Te li dawiy ez kirim heqsizek heqvrmez bbext sextekar yar yar...

l qeder...

Heftxrned bbext sextekar yar yar...

L qeder te pas ez kirime qumarciyek

Bi dest xwe nizane mala xwe sewitnand, dilze

Bi heft salan dilze bi qumar

Ay l qeder ez nifirek li te li te bikim

Bila guneh min bibe marekres tremar

Bila li sty te biside qeder bigere mrge bi mrge

Yayle bi yayle ji te nemne war bi war yar yar yar...


 

L qeder... maliksewitiy wele tirsim tu tim yaxa min bernad

Te dar cuqr daye ser piy min swiya Xwed

Li welt derxistime malxerab te ez gerandime war bi war yar, yar...

Ay l qeder wele tirsa min ji w tirs Tu yaxa min bernad heya roka v mirin

Kefen sabn xwendina xoce qorna tirb kundala sar yar yar

qeder yar ...

 

[biguherne] Derd Hewiy

Wele te nagirim, blle te nastnim

Wele te nagirim lo blle te nastnim

Derd hewiy welle nakisnim

Day ez nagirim bavo nastnim

Derd hewiy welle nakisnim


 

Jin w diduye cav w bircye

Li mal pevcye wele nastnim

Day nastnim lo, bavo nastnm

Welle te nastnim, blle te nastnim

Derd hewiy welle nakisnim


 

Jin w care bi dost yare

Wele nastnim, ble nastnim

Derd hewiy nakisnim

Wele te nastnim, blle nastnim

  1. redirect[[]]===Cembel kur mr Hekar===
Ay de lor lor lor Cembeliy min lor
Dergsa cembeliy min ji dar maz
Min hejand bi zend  bend xwe y taz
Tirsa min ji w tirs siba li d min  Cembeliy
kur mr Hekariya dibe hawar  gaz
Ay de lor lor Cembeliy min lor
Dergsa Cembeliy min li ser dare dike
Dergsa delal dil min li ser dar dik
Ez sev dergsa Cembeliy xwe y pick bigirim
Bavjim ser dla av me dikim
Ay de lor lor lor Cembeliy min lor

Ax Xwedyo tu iqas pak tu berf  baranek
Tu r li van zaliman wendak
Tu min  Cembely kur mr Hekariya
Li zozan Serefdn bi hev  din sak
Ay de lor lor lor Cembeliy min lor

  Mzik-Video

Konuk Defteri

letiim Formu